IBS – zespół jelita drażliwego

IBS czyli zespół jelita drażliwego (z ang. Irritable Bowel Syndrome)  jest powszechnym schorzeniem przewodu pokarmowego, występuje u 10-20% osób na całym świecie, znacznie częściej dotyka kobiet niż mężczyzn, może pojawić się w każdym wieku, jednak najczęściej występuje po 30 roku życia. Charakteryzuje się zaburzeniami funkcjonowania jelit, bez występowania patologicznych zmian organicznych i biochemicznych. Oznacza to, że choroba ta, nie niszczy organizmu i nie wpływa na długość życia, jednak wpływa zdecydowanie na jego jakość i komfort.

Typowe objawy IBS:

– bóle brzucha

– biegunki

– zaparcia

– wzdęcia

Przyczyny występowania choroby nie są do końca znane. Uważa się, że wpływ na nią może mieć wiele czynników,  m.in.:

-> zaburzona motoryka jelit

-> zaburzenia osi mózg- jelito

-> stres

-> czynniki genetyczne

-> poinfekcyjne zapalenie jelit

-> zmiany mikroflory jelitowej

-> nadwrażliwość trzewna

-> zaburzenia w zakresie funkcji serotoniny

Często duży wpływ na wystąpienie lub przebieg choroby mają zaburzenia psychiczne pacjentów. Depresja jest najczęstszą współwystępującą chorobą u osób z IBS. Dlatego czasami jednym z etapów leczenia jest również współpraca z psychologiem lub psychiatrą.

Kiedyś chorobę stwierdzano, po wykluczeniu w procesie diagnostycznym, organicznych schorzeń przewodu pokarmowego. Obecnie zespół jelita drażliwego rozpoznaje się na podstawie kryteriów rzymskich IV ustalonych w 2016 roku, dzięki czemu nie trzeba wykonywać pacjentowi wielu, często uciążliwych badań, wykluczających inne choroby.

Jeśli występuje nawracający ból brzucha minimum 1 dzień w tygodniu przez  ostatnie 3 miesiące i są spełnione co najmniej 2 z 3 kryteriów:

  1. związek z wypróżnieniem (poprawa po wypróżnieniu)
  2. związek ze zmianą częstości wypróżnień (biegunki/zaparcia)
  3. związek ze zmianą wyglądu stolca

można stwierdzić zespół jelita drażliwego.

Wyróżnia się kilka postaci IBS:

– z biegunką

– z zaparciami

– mieszaną (występują biegunki i zaparcia)

– niesklasyfikowaną

Zespół jelita drażliwego jest schorzeniem wpływającym przede wszystkim na komfort życia. Częsty ból brzucha, zaparcia i/lub biegunki, uczucie niepełnego wypróżnienia, wzdęcia są dokuczliwymi dolegliwościami i wpływają negatywnie na samopoczucie. Można leczyć jedynie dolegliwości choroby, przede wszystkim dietą, to ona odgrywa istotną rolę. Należy zwrócić uwagę na ilość błonnika w diecie, uważnie przyglądać się swojemu organizmowi i eliminować z diety produkty spożywcze, które wywołują objawy. Trzeba podejść do diety bardzo indywidualnie, bo każdemu może szkodzić coś innego.

 

Przy IBS zalecana jest dieta L-FODMAP czyli z ograniczeniem Fermentujących Oligo-, Di- i Monosacharydów oraz Polioli – są to węglowodany występujące powszechnie w wielu spożywanych produktach.

Jednym z etapów trawienia jest rozkład węglowodanów w jelitach w procesie fermentacji bakterii, dochodzi wtedy do wydzielenia się w jelicie grubym takich gazów jak: dwutlenek węgla, wodór i metan. Gdy fermentacja zachodzi zbyt szybko lub organizm nie jest wstanie przyswoić wszystkich produktów ubocznych, gazów w jelicie jest za dużo i objawia się to w postaci wzdęć, bólu brzucha, zaparć czy biegunek.

W diecie L-FODMAP należy ograniczyć:

-> oligosacharydy – przede wszystkim fruktany (występują w dużych ilościach w cebuli, czosnku, pszenicy i życie) oraz galaktany (główne ich źródła to nasiona roślin strączkowych)

-> disacharydy – zwłaszcza laktozę, a więc takie produkty jak: mleko krowie, kozie, owcze, przetwory mleczne (białe sery, jogurty, lody)

-> monosacharydy -do których należy m.in. fruktoza, glukoza, galaktoza, lecz wyeliminować należy przede wszystkim fruktozę, ponieważ gdy jest jej więcej niż pozostałych cukrów, nie zostaje ona w pełni przyswojona, jej nadmiar szybko dostaje się do jelit i jest źródłem wielu substancji do fermentowania, czego skutkiem są wzdęcia, gazy i bóle brzucha; fruktoza znajduje się przede wszystkim w owocach, dlatego należy wyeliminować te, w których jej ilość jest znacznie większa od ilości glukozy zawartej w tych owocach, np. są to mango, gruszka, wiśnie, należy zrezygnować również z miodu

-> poliole – zwane potocznie alkoholami cukrowymi – są w niewielkim stopniu wchłaniane w jelicie cienkim, dlatego przy zbyt dużym spożyciu szybko przesuwają się do jelita grubego i powodują biegunki i bóle brzucha; do tej grupy należą: sorbitol, ksylitol, mannitol, erytrytol – są wykorzystywane jako naturalne słodziki, ale występują również w wielu produktach spożywczych np. w awokado, śliwkach, kalafiorze, gumach do żucia

 

Dieta L-FODMAP składa się z 2 faz:

  1. eliminacja produktów bogatych w FODMAP na okres 6-8 tygodni

– jest to okres stosowania restrykcyjnej diety, z wyeliminowaniem wielu produktów spożywczych

– najlepiej aby taka dieta została ułożona przez dietetyka, aby nie dopuścić do niedoborów makro- i mikroskładników odżywczych;

-już po 7 dniach stosowania takiej diety widać pierwsze efekty poprawy

  1. wprowadzanie pokarmów o średniej i wysokiej zawartości FODMAP i obserwacja organizmu

– produkty wprowadzać najlepiej po jednej grupie np. zacząć od laktozy – a więc najpierw wprowadzić mleko i jego przetwory, później fruktozę itd.

– żywność wprowadzać w małych ilościach, zwiększając z czasem ich porcję

– uważnie obserwować swój organizm, jeśli po wprowadzeniu danego produktu nie wystąpią przykre objawy, oznacza to, że nasz organizm toleruje ten produkt i możemy na stałe mieć go w swojej diecie

– jeśli po wprowadzeniu danego produktu wystąpią wzdęcia, ból brzucha, biegunki lub zaparcia, oznacza to, że nasz organizm go nie toleruje i należy ten produkt wykluczyć na stałe z diety; dobrze jest wtedy wrócić na kilka dni do diety L-FODMAP przed ponownym wprowadzaniem kolejnych produktów, dla poprawy pracy organizmu.

Dieta L-FODMAP ma potwierdzone działanie w łagodzeniu objawów IBS, jednak coraz częściej zaleca się ją również w takich chorobach jak SIBO (zespół przerostu bakteryjnego jelita cienkiego) czy nieswoiste zapalenie jelit (do których należy choroba Leśniewskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego).

 

Co wyeliminować w diecie L-FODMAP?
 

NABIAŁ

Mleko krowie, kozie, owcze, jogurty, lody, miękkie, niedojrzałe sery: wiejski, mascarpone, ricotta, mleko sojowe, maślanka, kwaśna śmietana, bita śmietana, mleko skondensowane, mleko w proszku
 

OWOCE

Awokado, jabłka, brzoskwinie, wiśnie, arbuz, gruszki, granat, mango, morele, nektarynki, jeżyny, suszone owoce, śliwki
 

WARZYWA

Cebula, czosnek, buraki, brukselka, dynia, groszek zielony, kalafior, kapusta włoska, por, szparagi, brokuły, karczochy, nasiona roślin strączkowych, grzyby
ZBOŻA Pszenica, jęczmień, kuskus, żyto, orkisz
 

INNE

Mocne napary herbat, miód, syrop z agawy, gumy do żucia, syrop glukozowo-fruktozowy, orzechy nerkowca, pistacje, wina deserowe

 

 

Warto czytać etykiety i sprawdzać czy nie zawierają one składników bogatych w FODMAP. Najlepiej od razu wyeliminować produkty wysokoprzetworzone, bo jest wysoce prawdopodobne, że na pewno zawierają składniki z dużą ilością niezalecanych węglowodanów, ponadto nie są zdrowe.

Australijscy naukowcy z Monash University, którzy są twórcami diety FODMAP, stworzyli płatną aplikację na telefon (Monash University FODMAP diet), w której można sprawdzić zawartość FODMAP w poszczególnych produktach. Baza ta jest stale uaktualniana, ponieważ zdarza się, że produkt należący do grupy z niską zawartością FODMAP, po wnikliwszych badaniach, okazuje się, że zawiera on średnią ilość FODMAP lub odwrotnie, dlatego często na różnych stronach można znaleźć sprzeczne informacje na ten temat. Aplikacja ta jest więc przydatna dla osób stosujących dietę L-FODMAP.

 

Piśmiennictwo

  • Żelowski A., Wojtuń S. i wsp.: Zespół jelita nadwrażliwego – podstawowe zasady rozpoznania i leczenia. Pediatr Med Rodz 2013
  • Mulak A. i wsp.: Nowości i modyfikacje w kryteriach rzymskich IV. Via Medica 2016
  • Pawlak K., Rudzik R. i wsp.: Dieta L-FODMAP w leczeniu zespołu jelita drażliwego. Bromat Chem Toksykol 2017
  • Gulbicka P., Grzymisławski M.: Wzdęcia brzucha – najczęstsze przyczyny i postępowanie. Piel Zdr Publ 2016
  • Joć A., Celiński K. i wsp.: Jakość życia pacjentów z zespołem jelita drażliwego przed i po edukacji. Psychiatr Pol 2015
  • Tunitsky M.:The Low-FODMAP Diet for Beginners 2017

One Reply to “IBS – zespół jelita drażliwego”

  1. polecam nasiona konopne na zaparcia …. Czy wiecie, że nasiona konopi wchodzą w skład mieszanek przeczyszczających stosowanych w tradycyjnej medycyny chińskiej (TCM)? Konopie łagodzą skurcze okrężnicy i bóle brzucha polecam nasiona konopne hembroker i olejek CBD 5 % decarboxyled essenz ponieważ leczenie kannabinoidami ( CBD ) może zmniejszać wrażliwość i stany zapalne w zaburzeniach żołądkowo-jelitowych, „CBD pozwala komórkom śluzówki na tworzenie ciaśniejszych połączeń, konsekwencją czego jest przywrócenie poprawnego funkcjonowania bariery ochronnej.” ja na jelito drażliwe choruje juz od 10 lat i takie naturalne produkty pomagają mi w tej chorobie polecam spróbować a znajdziecie produkty na na konopiafarmacja pl

Dodaj komentarz